منی که در پشت واژههایم میبینی!
آیا مصاحبههای تکنیکال واقعاً توانایی من را میسنجند؟
در مصاحبههای استخدامی نیروهای فنی یکی از چالشهای پیش رو ارزیابی توان فنی افراد در مدت زمان کوتاه و با امکانات محدود است. سوالهایی از مدلهای نهایی، ساختارهای کشف شده برنامه نویسی، سوالهایی از جنس ddd که همگی در یک نقطه مشترک هستند و آن هم سوال از نتیجه است. اجازه دهید کمی از ادبیات دلوز قرض بگیرم. اینجا با چیزی تحت عنوان فعلیت یافته شده مواجه هستیم. چیزی که عینی بنظر میرسد، مسئلهاش حل شده برای خودش جایگاهی پیدا کرده و به نوعی تکلیف ما انگار با آن مشخص است. مسیر این فعلیت از چیزی تحت عنوان “میدان بالقوگی” شروع میشود. در نزد دلوز بالقوگی غیر واقعی یا ذهنی نیست. و با سوالهایی مثل چه چیزی میتواند بشود؟ تحت چه شرایطی تغییر میکند؟ به چه چیزهایی حساس است؟ چه ظرفیتهایی دارد؟ و چگونه در یک میدان متفاوت به چیزی دیگر تبدیل میشود؟ مواجه است. پس چیزی که از یک معمار به عنوان بالفعل میبینیم شاید این باشد که اصطلاحات حوزه ddd را میشناسد. فلان پروژه را انجام داده و اصطلاحات تخصصی مثل الگوی ساگا را میداند، میتواند aggregate و bounded context را توضیح دهد و سابقه کاری مشخصی دارد. در سوی دیگر ما در فرد متخصص با چیز دیگری مواجه هستیم. میدان تفاوتها و ظرفیتهایی که هنوز الزاما در یک صورت مشخص بالفعل نشدهاند مواردی مانند:
- آیا شخص میتواند در یک حوزه ناآشنا یاد بگیرد؟
- آیا میتواند در پس یک شکست، مدل مسئله را تغییر دهد؟
- آیا میتواند چیزی را تشخیص دهد که زبان جاری آن را نمینامد؟
- آیا میتواند در میان دو حوزه بیربط پلی بسازد؟
- آیا در مواجهه با یک وضعیت جدید میتواند امکان جدیدی تولید کند؟
این موارد ویژگیهای پنهان یک فهرست نیستند، بیشتر درباره رفتار یک شخص در یک میدان و ظرفیت فردیت یافتن او است.
سوال بهتر: وقتی زبان کافی نیست، چه میکنی؟
در اینجا شاید به جای پرسیدن از اصطلاحات فنی برای تشخیص دانش فرد به وی مسئلهای بدهیم که با ادبیات موجود در زمان طرح مسئله قابل حل نباشد! بیاییم یک مسئله مبهم ولی واقعی را مطرح کنیم و ببینیم فرد مسئله را چطور میبیند؟ مسیرهایی که انتخاب میکند چطور است، چارچوبها را چطور زیر پا میگذارد و پیش میرود و چقدر شجاعت این کار را دارد. آیا در کنار “دانستن زبان” میتواند از زبان موجود عبور نماید؟ آیا اسیر قالبهای ذهنی زبان فنی میشود؟ آیا عینک جهان بینیش در گرو چارچوبهای از پیش تعیین شدهای است که مشتی آدم در جای دیگر طرح کردهاند و از آسمان نازل نشده است!
صلاحیتهایی که باید از یکدیگر جدا کنیم:
باید صلاحیتهای درون یک جهان مفهومی که همان داشن زبان حوزه مورد پرسش است را از صلاحیت برای باز کردن جهان مفهومی تفکیک نمائیم. در حالت دوم شخص میتواند تشخیص دهد چه زمانی این زبان ناکافی، نامناسب یا محدود کننده شده است؟ تفکر غیر خطی در اینجا میگوید از الگوهای جاری خارج شو! و اینجا سوال عمیقتری میپرسیم:
“از کجا بفهمم خودِ دستگاه مفهومی که با آن مسئله را میبینم، بخشی از مشکل است؟”
سرگشتگی در میان لایهها:
آنچه فرد میداند، نحوهای که جهان را با آن میبیند و آنچه در مواجهه با امر جدید میتواند بسازد در لایههای مختلفی قرار دارد در اینجا 3 لایه را معرفی میکنیم.
- لایه زبان: چیزی که فرد میتواند نام گذاری کند و توضیح دهد.
- لایه فریم: ساختاری که با آن وضعیت را میبیند.
- بالقوگیها: چیزهایی که هنوز به ساختار تبدیل نشدهاند اما میتوانند از آن وضعیت پدیدار شوند.
مصاحبههای روزمرهای که میبینیم معمولا در لایه زبانی هستند، مصاحبههای بهتر فریم را آشکار میکند. ولی اگر بخواهیم واقعا فرد را ارزیابی کنیم باید ببینیم در مواجهه با چیزی که ساختارهای فعلیاش نمیتواند توضیح دهد چه میکند؟ آیا آن را حذف میکند؟ آیا آن را به نزدیکترین الگو تقلیل میدهد یا فریم را عوض میکند!